Nieuwjaarstoespraak burgemeester Anton Stapelkamp

Een onrustig jaar: democratische waarden onder druk

Tijdens een nieuwjaarsreceptie is het goed gebruik om ook nog even achteruit te kijken. Het was me wel een jaar, vol onrecht, geweld en onrust. Onze Amerikaanse bondgenoten installeerden een president die zichzelf en de vermeende belangen van zijn land boven recht en moraal plaatst. Een president die zich voortdurend beroept op noodtoestanden waarna hij met noodbevoegdheden de democratische rechtsstaat aan de kant schuift. Daardoor geldt nog slechts het recht van de sterkste. Alles en iedereen die in de weg loopt wordt tot vijand verklaard. Alle mogelijke middelen mogen daartegen in stelling gebracht worden.

Het is dus ook niet vreemd dat hij zo fel de Europese Unie aanvalt. De EU is het enige machtsblok in de vrije wereld dat nog serieus opkomt voor de democratische rechtsstaat, voor privacywetgeving en milieubescherming en tegen de macht van techgiganten.

Ook in Nederland zagen we de laatste jaren dit soort ontwikkelingen, daar moeten we de ogen niet voor sluiten. Aanvallen op wetenschappers, journalisten, rechters en politici, voorstellen om via noodwetgeving rechten van mensen af te nemen, grenscontroles die volgens het Verdrag van Schengen alleen in geval van ernstige bedreiging van de openbare orde en veiligheid ingevoerd mochten worden. We zagen het allemaal langskomen in 2025.

Ook hadden we te dealen met één van de slechtst functionerende kabinetten van na de oorlog. Dat struikelde maar liefst twee keer en daardoor was er op tal van dossiers vooral onduidelijkheid en onrust. Voor boeren en bedrijven maar ook voor burgers die bezorgd zijn over ons leefmilieu en klimaat. En dat geldt ook voor de gemeente. Het is lastig koersen op al die onuitvoerbare plannen uit Den Haag en het gebrek aan daadkracht. Voor het zoveelste jaar op rij werden er tijdelijke maatregelen getroffen om de gemeentefinanciën niet te laten ontsporen. Fijn, maar we snakken inmiddels naar stabiliteit.

Maar veel reden tot tevredenheid

Was het allemaal kommer en kwel? Nee hoor, zeker niet, er is juist veel om in tevredenheid op terug te kijken, bijvoorbeeld op een ontspannen en incidentloze jaarwisseling. Er is veel werk verzet en er zijn mooie resultaten geboekt, dank aan onze ambtenaren en al onze partners voor hun inzet!

We vierden uitbundiger dan verwacht tachtig jaar vrede en vrijheid. De betrokkenheid van onze Duitse buren spreekt daarbij steeds meer vanzelf. We openden een fantastisch mooi Prins Clausplein in Dinxperlo, bewoners wipten heel wat tegels uit tuinen en we plantten vele bomen. De opkomst in onze gemeente bij de Tweede Kamerverkiezingen was opnieuw hoger en we hadden weer twee Politiek Actief-cursussen. We schrokken op van het nieuws dat wethouder Hans te Lindert ons ging verlaten, maar zagen mooie kansen om school, gemeente en gemeenschap met elkaar te verbinden. En we merkten tevreden dat zijn opvolger Rik van Lochem probleemloos invoegde in het college. Ondertussen werd een belangrijke eerste stap gezet op weg naar nieuwbouw voor Schaersvoorde.  Het sociaal domein zorgde voor weinig politiek spektakel, een signaal dat het dossier op orde is en dat we vooral aan het opbouwen zijn. Bijvoorbeeld met het project Oudtopia waarin we nadenken over de gevolgen van de vergrijzing die gaande is. Inzetten op preventie dus en mede daarom ondertekenden we ook het Achterhoek Food Manifest.  Inzet is bijvoorbeeld om bij onze eigen catering meer uit te gaan van het motto Duurzaam en gezond en als het kan van eigen grond. Vandaar de koffiekoekjes van Kasper Paul met Achterhoeks graan als één van de ingrediënten. Dit voorjaar maakte het college plannen bekend voor de opvang van driehonderd asielzoekers aan de Singelweg. In afstemming met de gemeenteraad heeft het college informatiebijeenkomsten georganiseerd. Er kwamen ongeveer 650 inwoners af op de avonden en een groot deel daarvan was bezorgd en zelfs boos. Dat was voor de gemeenteraad reden om pas op de plaats te maken en eerst zelf een aantal voorwaarden voor de opvang te formuleren. In oktober sprak de raad daar twee keer over en drie groepen burgers boden een petitie aan. De demonstratie tijdens de eerste raadsvergadering verliep voorbeeldig, dat was fijn na alle emoties. Zo kan het gelukkig ook. Al ontvang ik nog steeds signalen van bewoners die zich schamen voor bepaalde spandoekteksten. Uitkomst is nu al dat alle raadsfracties accepteren dat de taakstelling vanuit de Spreidingswet leidend is en dat betekent opvang van 200 asielzoekers.

Onlangs stelde het college een eerste concepttekst vast op weg naar een Omgevingsvisie, eind van dit jaar moet er een uitgewerkte visie liggen. Ook de woningbouw kwam verder op stoom. Alleen al in december besloot het college over plannen voor honderden woningen. Met relatief veel sociale huurwoningen. We vingen ruim tweehonderd Oekraïners op waarvan maar liefst 80% een baan heeft! En we huisvestten bijna vijftig statushouders. 2025 beëindigden we dan ook met een groei van rond de 160 inwoners. Net als vorig jaar. Er zijn nu ongeveer 27.625 Aaltenaren en dat is een record, er waren er nog nooit zo veel!

Lokale democratie vraagt om actief burgerschap

Als voorzitter van raad en college kijk ik natuurlijk ook vooruit naar de verkiezing van een nieuwe gemeenteraad.18 maart, zet die datum alvast in uw agenda. Op 31 maart nemen we afscheid van de huidige raad. Ik wil de stoppende raadsleden alvast bedanken voor hun inzet in de roerige jaren die achter ons liggen. Sommigen van hen hebben er twaalf jaar maatschappelijke dienstplicht op zitten.

Tegelijk maak ik me zorgen over onze lokale democratie. Als de grootste partij bij de laatste verkiezingen onvoldoende mensen bereid vindt om hier een lokaal team te vormen voor de raadsverkiezingen dan hebben we een serieus probleem. Een democratie floreert alleen als burgers zich betrokken en verantwoordelijk voelen voor de gemeenschap en de omgeving. Als burgers bereid zijn mee te doen in hun buurt, hun buurtschap, hun dorp en hun gemeente. Meer dan ooit is er behoefte aan actief burgerschap. De kloof tussen burger en politiek wordt niet vanzelf kleiner. Burgers en de door hen gekozen politici hebben daar beiden een verantwoordelijkheid in. Mopperen als oude muppets vanuit de loge is makkelijk maar lost niets op. Dus word actief, doe mee in buurtvereniging en politieke partij en kom op 18 maart naar de stembus! Ik hoop op alweer een hogere opkomst!