Beste Aaltenaren,

“Het zijn slechte tijden, het zijn moeilijke tijden. Dat zeggen de mensen tenminste. Laten we liever goed leven, dan worden de tijden vanzelf goed. Wij zijn de tijden. Zoals wij zijn, zo zijn de tijden.”
Met die woorden van kerkvader Augustinus begon ik vorig jaar mijn nieuwjaarstoespraak in De Pol en ik eindigde met de oproep aan u en ons allen om zelf aan de slag te gaan, om zelf goed te leven. Nee, wees niet bang, ik ga u niet overhoren, maar wil wel reflecteren op wat de gemeente zelf heeft gedaan.

Daadkrachtig

We zijn druk met van alles en nog wat als gemeente maar doen we ook de goede dingen en doen we die goed? Ons motto ook voor deze periode is Daadkrachtig, Duurzaam, Dichtbij. Waren we Daadkrachtig genoeg? Een lastige vraag die door iemand die al enkele jaren zit te wachten op een nieuw bestemmingsplan al gauw met nee beantwoord zal worden. Toch is er echt heel veel nuttig en noodzakelijk gewerkt, we doen het echt niet slecht durf ik te stellen. Vrijwel wekelijks nemen we als college besluiten om extra woningen mogelijk te maken, in de laatste collegevergadering bijvoorbeeld besloten we de bouw van achttien woningen in IJzerlo mogelijk te maken. Hugo de Jonge zal er blij mee zijn, gezien zijn oproep in elke kern er een straatje bij te bouwen. Daarnaast zijn meerdere grote projecten in voorbereiding zoals Het Beggelder in Dinxperlo en ’t Broock in Bredevoort, bij elkaar 200 tot 300 woningen. En nee, we bouwen geen woningen in het retentiegebied!

Ook zijn we hard aan het werk om de ons toegewezen aantallen vluchtelingen te kunnen huisvesten. We houden daarbij ook rekening met voorlopig tegen de honderd asielzoekers, jaarlijks tegen de honderd statushouders en nog eens honderd plekken erbij voor Oekraïense ontheemden. Een enorme opdracht voor onze organisatie om dat allemaal in goede banen te leiden. Om verdringing op de woningmarkt tegen te gaan zetten we daarom ook in op extra reguliere woningbouw, bovenop de forse plannen die we hadden. U zult begrijpen dat er veel van onze medewerkers gevraagd wordt. 

Het betekent ook het nodige voor onze samenleving om deze aantallen mensen op te vangen en te helpen inburgeren. De Achterhoek is juist in crisistijden een gastvrije streek geweest en laat dat zo blijven, is mijn oproep. In de oorlog vingen we alleen al in de oude gemeente Aalten ruim 500 Scheveningers op, een trein vol, en ook nog zeker 2.500 onderduikers. Ook dat waren vluchtelingen met onbekende dialecten en gebruiken.
Een ander voorbeeld van Daadkracht is het Centrumplan Dinxperlo waar vlak voor de zomer de raad eendrachtig de plannen voor deze complete make over van het centrum goedkeurde en waar eind september al de eerste graafmachines aan de slag gingen. 

Duurzaam

Het Centrumplan is ook een voorbeeld van Duurzaam, met wateropvang, twee keer zo veel bomen, drie keer zo veel groenoppervlak, meer ruimte voor verblijf, voetgangers en fietsers en minder voor de automobilist. Dit jaar plantten we ook weer heel Duurzaam meer dan vierhonderd bomen. Duurzaamheid is ook de insteek bij het vele werk binnen het sociaal domein. Ons stelsel van gezondheidszorg staat onder grote druk, zowel wat de kosten betreft als ook wat het benodigde personeel betreft. Het systeem loopt vast door de kostenstijgingen, de steeds verdergaande specialisatie en de vergrijzing die we meemaken. In de Achterhoek merken we die vergrijzing zelfs dubbel en dwars. Nu al is 48% van de Achterhoekse bevolking 50 jaar of ouder, in heel Nederland is dat 41%. De Achterhoek krimpt niet meer maar groeit ook niet hard. Onze gemeente groeide met 98 inwoners maar er overleden 55 meer inwoners dan dat er geboren werden. De groei komt dus volledig van buiten. Onder andere de veelal jeugdige vluchtelingen kunnen dus wel eens heel noodzakelijk zijn om onze voorzieningen op peil te kunnen houden. Uw Syrische buurmeisje zou zo maar over 25 jaar uw wijkagente of opticien kunnen zijn en die Afghaanse buurjongen uw automonteur of oncoloog. 
Om ons gezondheidsstelsel overeind te houden zullen we veel meer aan preventie moeten doen, zullen we gezonder moeten gaan eten, drinken en leven. Daarom is het mooi dat we weer een lokaal Sport- en beweegakkoord sloten en dat we onder het motto, ‘Duurzaam en gezond, en als het kan van eigen grond’, via de Achterhoek Foodregio aan gezondere kantines werken om maar wat Duurzame voorbeelden te noemen. 

Dichtbij

En misschien nog wel het belangrijkste, zijn we genoeg Dichtbij u geweest? We deden in ieder geval ons best met talloze inspraakbijeenkomsten, overleggen, bedrijfsbezoeken, onze aanwezigheid bij uitvoeringen, evenementen en openingen. De raad vergaderde afgelopen jaar zelfs een keer buiten het gemeentehuis bij de behandeling van het Centrumplan Dinxperlo. We hadden extra veel dichtbije stembureaus; november jongstleden zelfs voor het eerst ooit in de Aaltense Heurne! We vierden mee met vele jubilerende bruidsparen en honderdjarigen, ik schreef columns in ons huis-aan-huisblad en gaf al weer onze zesde cursus Politiek Actief. 
Deden en doen we de goede dingen? Ongetwijfeld ontglipte wel eens post aan onze aandacht, onderschatten we situaties en reageerden we wel eens te weinig tactvol. Ik laat het oordeel aan u, maar de intentie was er zeker.

Ook in 2024 Daadkrachtig, Duurzaam, Dichtbij

Ook in 2024 gaan we weer verder, Daadkrachtig, Duurzaam, Dichtbij. We verwachten een nieuwe RegioDeal te kunnen sluiten met het Rijk. Meer lokaal komen we met een nieuw initiatief: bijeenkomsten voor nieuwe inwoners, een soort buurt maken. Er komt een erfgoed- en landschapsdag ter voorbereiding op een nieuwe beleidsnota, op 23 april weer een veteranenconcert en in september vieren we het vijfentwintigjarig bestaan van de Duits-Nederlandse politiepost in DinxperWick. En in het voormalige Dinxperse raadhuis kunnen trouwlustigen weer terecht, net als vroeger!

Vertrouwen

Mag ik u tenslotte nog wat meegeven met betrekking tot dat goede leven waartoe Augustinus ons oproept. In 2022 vierden we 1572, Geboorte van Nederland, ook bij ons waren er tientallen activiteiten die hier aandacht aan gaven. Om de lijn van 1572 naar het heden door te trekken koos het organiserende samenwerkingsverband als ondertitel ‘450 jaar op zoek naar Vrijheid, Verdraagzaamheid, Verscheidenheid en Verbondenheid’. Ons land ontstond uit een weinig doordachte opstand tegen het gezag, op zoek naar vrijheid om zelf ons land te kunnen besturen, om verdraagzaamheid richting minderheden, om vrijheid voor een ieder om zijn godsdienst te kunnen belijden. Dat was en is nooit vanzelfsprekend gebleken, vandaar ook de woorden ‘Op zoek naar’. Verdraagzaamheid is een keuze. Want gun je de vrijheid die je voor jezelf vraagt ook de ander die er zulke vreemde en voor jou verwerpelijke gedachten en gebruiken op nahoudt? We hebben die vrijheden ondertussen verankerd in onze Grondwet maar zitten ze werkelijk in al onze vezels en genen? Om elkaar vrijheid te geven en te verdragen is nog een vijfde V noodzakelijk, de V van vertrouwen. Zonder vertrouwen durf je je medemens niet de ruimte te geven, niet de vrijheid te geven om er zijn eigen levensstijl en levensbeschouwing op na te houden.

Toen en nu is het ook een opgave om in al onze verscheidenheid ons met elkaar verbonden te voelen. Nederland bestond niet, moest nog uitgevonden worden, had nog gemeenschappelijke symbolen, rituelen, tradities en een taal nodig. De inwoners van de toenmalige Nederlanden, Friezen, Zeeuwen, Geldersen en Hollanders hadden nauwelijks iets met elkaar, verstonden elkaar maar beperkt, hadden ander recht en andere gebruiken maar moesten het samen zien te rooien in het losse verband van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Om over de religieuze verschillen maar te zwijgen. Zo heel veel anders is het nu dus ook niet. Wij burgers van Nederland, ongelovigen en gelovigen van diverse pluimage, mensen met wortels in alle delen van de wereld, stedelingen en plattelanders moeten samen leven, samen een gemeenschap vormen, samen leren omgaan met verscheidenheid en ons met elkaar verbonden weten. Daarvoor is vertrouwen nodig maar dat kwam te voet en lijkt te paard van ons weg te draven. Geen eenvoudige opdracht maar met al 452 jaar ervaring ook geen onmogelijke. Vertrouw elkaar als medeburgers, zeg ik tegen u en tegen ons als overheid. En vertrouw ons als uw bestuurders.

Ik wens u allen een jaar vol vertrouwen toe, waarin we elkaar, ondanks onze verscheidenheid, met elkaar verbonden weten.

Anton Stapelkamp